Gỉ sét là kẻ thù thầm lặng của nhiều căn bếp: nó xuất hiện trên vòi nước, vỉ nướng, giá đựng bát đĩa, dụng cụ nhà bếp, chảo, đĩa sắt và thậm chí cả vữa lát sàn. Độ ẩm, nước và thời gian làm tăng tốc độ hình thành của nó, và nếu không được xử lý, cuối cùng nó sẽ làm hỏng vật liệu và làm mất thẩm mỹ bất kỳ bề mặt nào. Tin tốt là với những phương pháp đơn giản và an toàn, bạn có thể khôi phục độ sáng bóng và chức năng mà không tốn quá nhiều tiền.
Trong hướng dẫn thực hành này, bạn sẽ tìm thấy các giải pháp dễ thực hiện, đã được kiểm chứng để loại bỏ rỉ sét bằng giấm, baking soda, chanh và muối; các mẹo nhanh (như sử dụng giấy bạc); các quy trình cụ thể cho đồ dùng và bàn là bằng sắt ; cách xử lý vết bẩn trên sàn nhà; và các mẹo quan trọng để ngăn ngừa rỉ sét xuất hiện trở lại. Chúng tôi cũng sẽ cho bạn biết khi nào nên sử dụng các sản phẩm chuyên dụng hoặc thậm chí gọi thợ chuyên nghiệp nếu vấn đề nghiêm trọng.
Gỉ sét là gì và tại sao nó lại xuất hiện trong nhà bếp?
Gỉ sét là kết quả của phản ứng giữa sắt với oxy khi có mặt nước (ăn mòn). Trong nhà bếp, môi trường ẩm ướt và nước bắn liên tục tạo điều kiện lý tưởng cho gỉ sét hình thành trên vòi nước, giá để ráo nước, kệ, giá đựng dao, nam châm tủ lạnh và các dụng cụ. Ở giai đoạn nặng, ngoài việc gây mất thẩm mỹ, nó còn có thể làm giảm độ bền của vật liệu.
Không phải tất cả các kim loại đều có cùng đặc tính : thép thông thường dễ bị gỉ vì chứa sắt, trong khi thép không gỉ có chứa crom và/hoặc niken, tạo thành một lớp thụ động có khả năng chống ăn mòn tốt hơn. Tuy nhiên, thép không gỉ vẫn có thể bị xỉn màu nếu không được bảo quản cẩn thận hoặc tiếp xúc với các tác nhân ăn mòn mạnh.
Vệ sinh hàng ngày rất quan trọng : lau khô sau mỗi lần rửa, tránh để nước đọng và thông gió sẽ làm giảm đáng kể hiện tượng rỉ sét. Nếu rỉ sét đã xuất hiện, đã đến lúc chọn phương pháp phù hợp tùy thuộc vào loại bề mặt và mức độ ăn mòn.
Phương pháp tự chế hiệu quả để loại bỏ rỉ sét
Trước khi bắt đầu: hãy thử nghiệm trên một khu vực khuất, đeo găng tay và làm việc ở nơi thông thoáng. Tùy thuộc vào kích thước và tình trạng của bề mặt, hãy kết hợp hoặc lặp lại các phương pháp cho đến khi đạt được kết quả mong muốn mà không làm hư hại bề mặt.
Giấm trắng (ngâm hoặc bôi trực tiếp)
Giấm trắng là một chất tẩy gỉ sét kinh điển nhờ axit axetic. Đối với những vật dụng nhỏ, hãy ngâm chúng trong giấm từ 8-24 giờ; đối với bề mặt lớn, hãy ngâm khu vực đó trong giấm và để yên một lúc.
- Nơi cho vật thể vào hộp đựng và đổ giấm trắng lên trên (hoặc xịt hỗn hợp giấm và nước theo tỷ lệ 1:1 lên bề mặt cố định).
- Quốc tế 8-24 giờ tùy thuộc vào mức độ rỉ sét.
- Loại bỏ và chà xát bằng bàn chải mềm hoặc miếng cọ rửa; rửa sạch và lau khô kỹ lưỡng.
Nếu khu vực rộng (giá để bát đĩa, giá để bát đĩa, vòi nước), hãy xịt hỗn hợp, để yên trong 15-20 phút, lau bằng vải và rửa nhẹ nhàng rồi lau khô hoàn toàn.
Giấm và muối
Tăng cường hiệu quả của giấm bằng muối: muối có tác dụng mài mòn nhẹ nhàng và tăng cường tác dụng của axit axetic, lý tưởng cho các vết bẩn cứng đầu hoặc vải (cần thử nghiệm trước).
- Đối với các vật thể nhỏ, ngâm chúng trong giấm trong 24 giờ.
- Đối với bề mặt, đổ giấm vào, rắc muối và để yên trong ít nhất 1 giờ trước khi chà xát và rửa sạch.
- Trong quần áo, làm ẩm vết bẩn bằng giấm, thêm muối, chà nhẹ, giữ ướt trong vài giờ và xả sạch (chỉ khi vải cho phép).
Muối và chanh
Axit citric trong chanh và muối tạo thành một hỗn hợp nhẹ nhàng nhưng hiệu quả, hoàn hảo cho những vùng da mà bạn không muốn sử dụng các sản phẩm có tính tẩy rửa mạnh.
- Nó bao gồm Trộn gỉ với muối và vắt chanh hoặc chanh xanh cho đến khi ngấm.
- Hãy hành động vài giờ và chà xát (bạn có thể sử dụng chính vỏ sò như một “chất mài mòn tự nhiên”).
- Rửa sạch và lau khô để ngăn ngừa rỉ sét tái phát.
Baking soda (bột nhão)
Baking soda là một chất tẩy rửa thiết yếu trong gia đình. Ở dạng sệt, nó có khả năng mài mòn được kiểm soát và giúp làm bong gỉ sét mà không gây trầy xước quá mức.
- Trộn trộn baking soda với nước cho đến khi tạo thành hỗn hợp sệt.
- Mở rộng trên vùng bị gỉ sét và để yên trong 10-15 phút.
- Chà xát bằng bàn chải hoặc miếng cọ rửa không phải kim loại, rửa sạch và khô ngay lập tức.
Giấy bạc + chanh (và sau đó ngâm trong giấm)
Một mẹo rất hiệu quả để xử lý vết gỉ cứng đầu là dùng những viên giấy bạc ngâm trong chanh để chà rửa, sau đó ngâm đồ vật trong giấm trắng qua đêm để hoàn tất.
- Mẫu những quả bóng nhỏ có dải giấy bạc dài khoảng 3 cm.
- làm ẩm nhúng các viên bi vào nước cốt chanh và chà xát vết gỉ để loại bỏ lớp bề mặt.
- Để trong giấm suốt đêm và ngày hôm sau, nếu cần, hãy phủ lại bằng hỗn hợp baking soda.
Loại bỏ rỉ sét trên bề mặt kim loại của bếp (vòi nước, giá đỡ, giá để bát đĩa và nam châm)
Những khu vực này thường xuyên tiếp xúc với nước và hơi nước, do đó rỉ sét thường xuất hiện ở các góc, mối nối và đế đỡ. Với sự kiên trì và sản phẩm phù hợp, chúng sẽ nhanh chóng phục hồi.
Vòi, lưới và giá để ráo nước bát đĩa
- Ứng dụng giấm (hoặc hỗn hợp 1:1 với nước) để tẩy vết bẩn; đối với những vết bẩn cứng đầu hơn, hãy thêm muối.
- Hãy hành động 20-60 phút tùy thuộc vào mức độ gỉ sét.
- Chà xát bằng miếng bọt biển hoặc miếng cọ rửa mềm và rửa sạch bằng nước.
- Lau khô hoàn toàn bằng giấy lau bếp hoặc vải sợi nhỏ.
Mẹo nhanh với giấy bạc : vo tròn lại và chà xát khi khô hoặc hơi ẩm; nó loại bỏ rỉ sét rất tốt mà không cần hóa chất, lý tưởng cho những vết xước nhỏ cần sửa chữa nhanh chóng.
Rỉ sét từ tính trên tủ lạnh
Nam châm có thể để lại cặn gỉ trên cửa. Một giải pháp tốt là chà nửa quả chanh với bột nở lên vùng bị ảnh hưởng, để yên trong vài phút, sau đó lau sạch bằng khăn . Hỗn hợp bột nở và nước, thoa lên vùng bị ảnh hưởng trong 10-15 phút cũng có tác dụng.
Mẹo bảo dưỡng : Sau khi vệ sinh, luôn lau khô cửa và tránh để hơi ẩm đọng lại dưới nam châm.
Bảo vệ để nó không quay trở lại
Lớp phủ bảo vệ tạo nên sự khác biệt lớn . Đối với kim loại trang trí hoặc đồ nội thất, hãy sử dụng sơn hoặc vecni chống ăn mòn; đối với sắt tiếp xúc với môi trường, một lớp sáp hoặc dầu mỏng giúp chống thấm nước. Đối với các ứng dụng trong ngành thực phẩm, hãy chọn thép không gỉ hoặc kim loại mạ kẽm.
Đồ dùng nhà bếp: chảo và nồi
Khi đáy hoặc tay cầm bắt đầu chuyển sang màu nâu, hãy hành động nhanh chóng để ngăn vết bẩn lan rộng. Đối với chảo và nồi chống dính mỏng manh, hỗn hợp baking soda và hydrogen peroxide rất hiệu quả.
- Trộn baking soda với một vài giọt hydrogen peroxide cho đến khi tạo thành hỗn hợp sệt.
- Mở rộng trên gỉ sét, che phủ bằng nhựa và đợi 30 phút.
- Rút tiền chà xát bằng vải sợi nhỏ, rửa sạch và lau khô không để lại độ ẩm.
Lưu ý quan trọng: lau khô bằng giấy bếp và thoa một lớp dầu rất mỏng (ví dụ như dầu ô liu) để bảo vệ, đặc biệt là trên sắt hoặc thép cacbon.
Tấm sắt: làm sạch, khử oxy và bảo dưỡng
Tấm tôn rất chắc chắn nhưng dễ bị ẩm. Nếu bị gỉ sét hoặc bám bẩn cứng đầu, bạn có thể vệ sinh bằng bàn chải lạnh hoặc nóng, sau đó phủ một lớp dầu bảo vệ lên trên để tạo thành lớp màng bảo vệ.
Vệ sinh lạnh
- Quốc tế cho đến khi nó hoàn toàn nguội và khô.
- Loại bỏ mảnh vụn bằng miếng bọt biển ẩm.
- Mở rộng hỗn hợp muối và nước, để một lúc rồi rửa sạch với nhiều nước.
- 100% khô với nhiệt độ nhẹ để loại bỏ độ ẩm còn sót lại.
Làm sạch nóng
- Nơi một ít đá viên để loại bỏ cặn bẩn dễ dàng hơn.
- xóa bỏ lau sạch cặn bằng miếng bọt biển hoặc vải.
- Ứng dụng chất tẩy dầu mỡ thích hợp cho đồ dùng và rửa sạch bằng nhiều nước.
- Khô hoàn toàn trước khi lưu.
Loại bỏ rỉ sét bằng baking soda hoặc giấm
Với baking soda : rắc lên vùng da bị ảnh hưởng, thêm vài giọt nước để tạo thành hỗn hợp sệt, để yên trong 10-15 phút, chà xát bằng khăn/bàn chải mềm và rửa sạch bằng nước lạnh.
Với giấm : xịt hỗn hợp gồm giấm và nước theo tỷ lệ bằng nhau, để trong 15-20 phút, lau sạch bằng khăn, sau đó giặt lại với một ít chất tẩy rửa trước khi lau khô hoàn toàn.
Gia vị sau khi làm sạch
- Làm nóng trước lò nướng ở nhiệt độ vừa phải (khoảng 180-200 ºC).
- Con lạc đà một lớp dầu rất mỏng trên toàn bộ bề mặt.
- Nướng Sau 1 giờ, tắt lò và để nguội.
Gia vị này tạo ra lớp màng chống gỉ bảo vệ và cải thiện tính chất chống dính tự nhiên của bàn ủi.
Vết gỉ sét trên sàn nhà và các khớp nối
Các mối nối và khu vực có nước đọng dễ bị rỉ sét. Hai giải pháp đơn giản sẽ giúp bạn thoát khỏi rắc rối mà không gặp bất kỳ biến chứng nào.
Baking soda khô
Rắc bột nở lên vết bẩn, làm ẩm nhẹ và chà xát bằng khăn cho đến khi vết rỉ sét bong ra; lặp lại nếu cần và rửa sạch.
Giấm và muối
Chuẩn bị hỗn hợp giấm và muối , thoa lên vùng da bị ảnh hưởng và để yên ít nhất một giờ. Sau đó, chà xát và rửa sạch bằng cây lau nhà. Lau khô kỹ để ngăn ngừa tình trạng tái phát.
Phòng ngừa: Cách ngăn ngừa rỉ sét quay trở lại
Một quy trình tối thiểu tạo nên sự khác biệt : lau khô sau mỗi lần sử dụng, tránh đọng nước và thường xuyên thông gió nhà bếp để giảm sự ngưng tụ hơi nước.
- Bề mặt kim loại sơn hoặc vecni tiếp xúc để làm chậm quá trình oxy hóa.
- Xử lý ngay các vết bẩn nhỏ với hỗn hợp baking soda + nước (10 phút, chà xát và rửa sạch).
- Bôi sáp hoặc dầu trong các miếng sắt để chống ẩm.
- Cất giữ đồ dùng tốt và tránh tiếp xúc lâu với môi trường ẩm ướt.
- Chọn dao kéo tráng hoặc mạ kẽm và khi nấu ăn, hãy ưu tiên sử dụng thép không gỉ.
Xác định mức độ rỉ sét và hành động phù hợp
Chẩn đoán tốt sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian: vết bẩn nông không giống như lớp dày, thô ráp.
- Rỉ sét nhẹ: Trước tiên hãy thử dùng chanh và muối hoặc hỗn hợp baking soda.
- Oxit trung bình: Giấm riêng hoặc với muối; kết hợp với giấy bạc nếu quá dính.
- Rỉ sét nghiêm trọng: Bạn sẽ cần phải lặp lại chu kỳ hoặc sử dụng các sản phẩm thương mại cụ thể (PPE và thông gió là rất cần thiết).
Các trường hợp nghiêm trọng và bề mặt rất lớn
Đối với các bề mặt lớn như mái nhà hoặc thân xe , các biện pháp tự chế tại nhà thường không hiệu quả. Trong những trường hợp này, nên sử dụng máy chà nhám, chất chuyển đổi hoặc chất ức chế rỉ sét, và để bảo vệ, chất bịt kín hoặc chất độn trước khi hoàn thiện lớp sơn cuối cùng.
Các kỹ thuật tiên tiến khác , chẳng hạn như hàn hoặc xử lý hóa chất mạnh hơn, nên được thực hiện bởi các chuyên gia. Axit clohydric và các chất tương tự chỉ nên được sử dụng như biện pháp cuối cùng, với sự bảo hộ thích hợp và tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của nhà sản xuất.
An toàn, sức khỏe và vật liệu được khuyến nghị
Luôn đeo găng tay và đảm bảo thông gió đầy đủ , đặc biệt khi sử dụng hóa chất công nghiệp. Tránh trộn lẫn các chất nguy hiểm và tuân thủ thời gian tiếp xúc.
Đồ dùng nhà bếp đã cũ có thể giải phóng các hạt kim loại (sắt, nhôm, chì nếu có các bộ phận cũ). Để phòng ngừa, hãy thay thế những vật dụng bị hư hỏng nặng và ưu tiên sử dụng thép không gỉ chất lượng cao và lớp phủ còn tốt.
Các bước cơ bản để phục hồi đồ sắt hoặc vật bằng sắt
Nếu bạn cần một phương án chung cho các vật bằng sắt bị gỉ, hãy làm theo thứ tự này.
- Đánh giá: xác định xem rỉ sét ở bề mặt hay sâu.
- Hỗn hợp làm sạch: Chuẩn bị hỗn hợp gồm baking soda và nước hoặc dung dịch giấm (tỷ lệ 1:1 với nước cho bề mặt).
- Ứng dụng: Che phủ kỹ các vùng bị ảnh hưởng mà không làm ướt các vùng không cần thiết.
- Hành động cơ học: Chà bằng bàn chải/miếng cọ rửa mềm; trong trường hợp khó, hãy dùng giấy bạc với chanh.
- Làm sạch sâu: Lau sạch cặn bẩn bằng khăn ẩm và rửa sạch nếu cần.
- Sấy khô hoàn toàn: nhiệt độ nhẹ để loại bỏ độ ẩm còn sót lại.
- Bảo vệ: dầu mịn (sắt) hoặc sơn mài/sơn (trang trí); trên đĩa, sấy khô.
- Bảo trì: Sau mỗi lần sử dụng, hãy vệ sinh sạch sẽ, lau khô và thoa một lớp dầu mỏng trước khi cất (trên bàn là).
Ghi chú hữu ích và lời nhắc nhanh
Đối với vải bị dính vết rỉ sét (trong một số trường hợp cụ thể), hãy làm ẩm bằng giấm, thêm muối, chà nhẹ nhàng, giữ ẩm và xả sạch; luôn kiểm tra xem vải có chịu được quá trình này hay không.
Đối với các phụ kiện nhà bếp nhỏ (hộp đựng viên nang, giá đỡ bên trong), quả cầu giấy bạc là một giải pháp nhanh chóng tuyệt vời; phủ lên trên bằng giấm hoặc hỗn hợp bột nở nếu còn sót lại cặn.
Hãy cất giữ bàn ủi ở những nơi thoáng khí , không chất vật nặng lên trên và nếu có thể, hãy sử dụng tấm phủ để tránh bụi và hơi ẩm.
Với những kỹ thuật này và một chút kiên trì, bạn sẽ khôi phục lại vẻ sáng bóng cho căn bếp, kéo dài tuổi thọ cho đồ dùng và ngăn ngừa rỉ sét mà không cần đến những sản phẩm đắt tiền hay quy trình phức tạp.